1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer

Иллат

«Мен ичмайман» дейсизми?…

«Мен ичмайман» дейсизми?…

Бугун ёшлар орасига кириб ҳеч ким ичкиликдан фойда топмагани, ичкилик уруш-жанжа…

Read More...

“Арзонига учган”лар айбдорми?…

“Арзонига учган”лар айбдорми?…

 “Арзонига учган”лар айбдорми?

Бугун “Хитой маҳсулоти” деган сўз ҳеч биримизга янгилик эмас. Ва уни негадир икк…

Read More...

Mаданий ҳордиқдаги маданиятсизлик…

Mаданий ҳордиқдаги маданиятсизлик…

Айни чоғларда пойтахтимизнинг номдор санъат саройларида ёзги концерт мавсуми қиз…

Read More...

«Белдан пастки кулги» санъатми?…

«Белдан пастки кулги» санъатми?…

«Кулги умрни узайтиради», «кулгининг соғликка фойдаси катта», «яхши кайфият била…

Read More...

Prev
Next
  • 1
  • 2
  • 3

Муносабатлар

"Саёҳларга" текин маслаҳатлар…

"Саёҳларга" текин маслаҳатлар…

Хорижликлар саёҳат қилишни жуда яхши кўришади. Биз бор будимизни йиғиб тўй қилса…

Read More...

Skype орқали никоҳ, СМС орқали талоқ...…

Skype орқали никоҳ, СМС орқали талоқ...…

АҚШда истиқомат қилаётган Асад Фаҳурий – куёв, Ливаннинг Тир шаҳридан бўлган  Ха…

Read More...

«Сен буюк ялқов бўлиб етишасан!…

«Сен буюк ялқов бўлиб етишасан!…

 Мен хориждагиларнинг яшаш тарзига, улардаги қулайликларга роса ҳавас қиламан. Х…

Read More...

«ЎРМОН ҲАЁТИ»…

«ЎРМОН ҲАЁТИ»…

Бу ҳаммага маълум оддий гап: ўрмонда қайси ҳайвон кучли бўлса, иложининг борича…

Read More...

Prev
Next
  • 1
  • 2
  • 3

Сўнгги фикр

  • Никоҳ хутбаси

    bit.ly 20.03.2017 06:29
    I have been surfing online more than 4 hours today, yet I never found any interesting article like ...

Оила, никоҳ, талоқ (фатволар)

Тушга ўхшаган “муҳаббат” Севиб, севилмоқ...

“Муҳаббат” ҳақидаги гап-сўзлар ҳамма тарафимизни ўраб олган: романлар, қўшиқлар, рекламалар ҳамда реал ҳаётимизда. Ҳаммасидан ёмони Бред Питни ўзича яхши кўриб қолган қизалоқ ва ўз эрини жонидан ортиқ севадиган муслима қиз ҳам: “Мана шу ҳақиқий севги”, деб айтиши мумкин. давоми...

Виртуал дунё ҳақиқий дунёнинг кушандаси

Интернет – ҳам яхши, ҳам ёмон нарсадир: кимдир ўз ҳожатини чиқаради, кимдир эса ундан вақтиҳушлик учун фойдаланади. Сиз ҳақиқий ҳаётдан воз кечиб, аслида йўқ бўлган воқеъликка уни алмаштирмоқчи бўласиз. Ўйлаб кўрингчи: сиз буларнинг эвазига нимага эришасиз?  давоми...

Қўшинлар орасидаги олди-бердилар рибо бўлиб қолмайдими?

Савол: Мухтарам муфтий ҳазратлари! Бизнинг халқимиз азалдан кўни-кўшнилар билан олди-берди қилиб туришади. Агар уйида у-бу нарсаси тугаб қолса, кўшнисидан олиб, кейинчалик имкони бўлса, яна олган нарсасини қайтариб беришади. Ушбу ўзаро олди-бердилар рибо бўлиб қолмайдими?

Жавоб: Юқорида айтиб ўтганимиздек, кўшнилар бир-бирлари билан ўзаро яхши муносабатда бўлиши динимиз буюрган асосий кўрсатмалардан биридир. Шу жумладан, олди-берди муносабатлари-да ҳам кўшничилик ҳақларига риоя қилишлари керак. Қўшнилар бир-бирларига рўзғорда керакли бўладиган хар хил нарсаларни бериб туришади. Қарзга деб сўрайди ёки бериб туринг деб олиб кетишаверади. Кейинчалик уни қайтарадилар. Аллоҳ таоло мана шу ҳолатни эслаб, суралардан бирида бундай деган:
"Бас, шундай намозхонлар ҳолига войки, улар намозларини "унутиб" қўядилар. риёкорлик киладилар ва рўзғор буюмларини (кишилар ориятга сўрашганда) ман этадилар". (Моъун: 4-7).

Энди, мана шундай кўшничилик олди-бердиларида озиқ-овқат маҳсулотлари ҳам бўлиши мумкин. Бунда эҳтиёт бўлиш даркор:
Барча фикҳий матн китобларимизнинг "Рибо” бобида нонни биров-бировга фақатгина ўлчаб, тарозида тортиб қарз бериш мумкинлиги айтилган! Жумладан, "Мухтасари Виқоя"да ҳам бу ran бор. Бу Имом Абу Юсуфнинг қавлига кўра фатво берилган хукмдир. Аммо Имом Муҳаммад аш-Шайбоний одамларнинг бунга жуда кўп эҳгиёжлари тушишини, ўлчаб юриш ниҳоятда ҳараж (қийинчилик) бўлишини инобатга олиб, саноқ билан нон қарз олиш мумкинлигига фатво берганлар. Имом Шофиъийнинг кейинги қавли ҳамда Имом Аҳмаднинг фатволарида ҳам хукм мана шундайдир. Демак, нонни олишда ададга қараб олиб-берилаверади. Агар тақ-во қилинмоқчи бўлса, нонни олиб, ўрнига ун бериш мумкин. Шунда мутлақо рибо деган нарса бўлмайди, шубҳадан ҳам холи бўлинади. Бу Имом Абу Юсуф қавлига кўрадир ва шунга фатво берилган.
Гуруч албатга ўлчаб берилиши ва олиниши лозимдир. Туз ҳам шундай бўлиши лозим. Уларнинг тоза-эскисининг фарқи йўқ. Чунки бу иккиси бир хилдаги нарсапардир. Аммо бир сиқимда рибо деган нарса бўлмайди. Бу ran "Мухтасари Виқоя"да бор. Демак, мазҳабимизнинг ихтиёри шундай.
Битта хурмони иккита хурмога, битта чақани иккита чақага, битта ёнғоқни иккита ёнғоққа, битта тухумни иккита тухумга алмаштириш мумкин. Бироқ, буларнинг накди шундай, агар насия бўладиган бўлса, мутлақо жоиз эмас. Булардан зиёдаси эса, асло мумкин эмас.
Қарз олиш ва беришда бир турдаги нарсапарнинг, масалан, гуруч, буғдой кабиларнинг ҳаммасини ўлчаб олди-берди килиш лозим. Шунингдек, гўшт ва унни ҳам ўлчаб олиб-берилади. Бир-бирига ўхшаш кийим-кечак ва шунга ўхшаш нарсаларни адад билан олиб-берилаверади. Ҳайвонга ўхшаш нарсаларни эса, албатта қиймат билан олди-берди қилинади. Ёнғоқ ва тухумга ўхшаш фарқи бир-биридан унчалик сезилмайдиган нарсаларда эса, адад билан қарз олди-бердиси амалга оширилаверади. Бу "Дурр ул-Мухтор" китобининг "Қарз фасли"да келтирилган.
Гўштни унга, сутни бошқа сутга алиштириш, қарз олди-бердиси мумкин. Лекин буғдойни унга алиштириш мумкин эмас: Буғдойни унга ёки толқонга ўлчаб ҳам алиштириш мумкин эмас ("Мухтасар ул-Виқоя").
Бировга берилган қарзни олишга бировни вакил қилиб жўнатиш мумкин, бироқ бировдан қарз олишда бировни вакил қилиб жўнатиб бўлмайди ("Радд ул-Мухтор"), Шунинг учун кўшниларга қарз олишга чикқанда фарзандларини жўнатмасдан ўзи чиққани маъқул.

"Сўраган эдингиз" китобидан

Кўп манзур бўлган мақолалар